Sojusz Lewicy Demokratycznej

Ostatnie wydarzenia

IMPERATYW PRZESTRZEGANIA KONSTYTUCJI

dodano 2016-03-13 15:36 w kategorii: Informacje

Sojusz Lewicy Demokratycznej o kryzysie wokół Trybunału Konstytucyjnego:
 
  1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 r. i przyjęta w referendum ogólnokrajowym 25 maja 1997 r., w którym uczestniczyło ponad 12 mln obywateli - akcentuje w art. 7, że ustrój RP „opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej”. Tę ostatnią sprawują sądy i trybunały, wśród których ustawa zasadnicza szczególną rolę przypisuje Trybunałowi Konstytucyjnemu (art. 188- 197). Trybunał ten orzeka w pierwszej kolejności w sprawie zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, zaś jego orzeczenia „mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne” oraz „podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym” (art. 190). Przestrzeganie powyższych przepisów stanowi elementarny wymóg funkcjonowania Polski jako „demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej” (art. 2 Konstytucji).

 

  1. W sytuacji trwającego od wielu miesięcy największego w III RP kryzysu konstytucyjnego niezbędna jest analiza przyczyn istniejącego stanu rzeczy oraz pilne podjęcie kroków, które położą kres paraliżowi działalności Trybunału Konstytucyjnego, zapewnią możliwość oceny konstytucyjności ustaw przyjmowanych przez parlament, a także zapobiegną utrwaleniu się swoistego chaosu prawnego, jaki ujawnił się w naszym kraju. Należy zgodzić się z oceną, iż zarówno poprzednia większość parlamentarna koalicji PO-PSL (co przyznał później Trybunał w odniesieniu do wyboru pięciu zamiast trzech sędziów 8 X ub. r.), jak i obecna większość PiS, nowelizując m.in. 22 XII ub. r. ustawę o Trybunale Konstytucyjnym, podjęły działania niekonstytucyjne. Co więcej Sejm, wybierając 2 XII 2015 r. pięciu kolejnych sędziów doprowadził do sytuacji, w której zamiast 15  jest ich aż 18. Rzeczą kluczową w sensie negatywnym okazało się kilkanaście przepisów wspomnianej ustawy nowelizacyjnej (uznanych 9 marca 2016 r. za niekonstytucyjne), które de facto miały blokować prace Trybunału. Chodziło zwłaszcza o wymóg większości 2/3 przy zapadaniu orzeczeń (to w sposób  jaskrawy naruszało Konstytucję mówiącą w art. 190 o „większości głosów”), określenie pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego jako co najmniej 13 sędziów, nakaz rozpatrywania wniosków według kolejności ich wpływu, możliwość wygaszania mandatu sędziego TK przez Sejm oraz brak w noweli vacatio legis. Prawdziwym kuriozum okazało się domaganie przez władze stosowania reguł tej ustawy w procesie badania jej konstytucyjności!

 

  1. Za kilka miesięcy upłynie ćwierć wieku od wstąpienia Polski do Rady Europy, najstarszej organizacji  międzynarodowej na naszym kontynencie zajmującej się prawami człowieka, demokracją i rządami prawa. To jej organem jest Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Polska przystępując do Rady Europy w listopadzie 1991 r. wyraziła zgodę na przestrzeganie określonych standardów i zasad. Obowiązują one przy tym wszystkie państwa Unii Europejskiej, której członkiem jesteśmy od maja 2004 r. Liczne traktaty unijne, np. ten z Maastricht z 1992 r. czy z Lizbony z 2007 r., jasno określają zasady funkcjonowania tego wspólnego, ponadpaństwowego obszaru demokracji i wolności. Nie oznacza to utraty suwerenności czy podmiotowości państwa.

Rzeczą nader przykrą stało się, że sytuacja polityczna w Polsce, oceniana szczególnie przez pryzmat przestrzegania prawa i konstytucji, stała się przedmiotem postępowania zarówno struktur Rady Europy, jak i Unii Europejskiej. M. in. 13 stycznia br. Komisja Europejska wdrożyła wobec naszego kraju mechanizm ochrony praworządności i wkrótce potem odbyła się w Parlamencie Europejskim debata z udziałem polskiej premier, głównie w związku z blokowaniem działalności Trybunału Konstytucyjnego. Będzie ona zapewne kontynuowana, także na forum Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. Rząd Polski w osobie ministra spraw zagranicznych zwrócił się jeszcze w grudniu ubiegłego roku do Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo, czyli tzw. Komisji Weneckiej o wydanie opinii w tej sprawie. Komisja to ciało doradcze Rady Europy, istniejące od 1990 r., które obejmuje przedstawicieli 60 państw członkowskich, a ponadto obserwatorów, członków stowarzyszonych i reprezentantów szeregu organizacji międzynarodowych. Powstała w związku z głębokimi zmianami w krajach naszego regionu po 1989 r. Na opinię Komisji Weneckiej oraz stanowisko do niej polskiego rządu, oficjalnie czekały zarówno Parlament Eurooejski, jak i Komisja Europejska, gdyż będą one przedmiotem kolejnej debaty na tych forach. Podobne oczekiwanie wyraził sekretarz stanu USA.

Można niestety zakładać, iż bardzo obszerna opinia Komisji Weneckiej z 11 marca 2016 r.- sporządzona po niedawnym pobycie delegacji z sześcioma sprawozdawcami (z Austrii, Belgii, Czech, Finlandii, Malty i USA) ze względu na jej krytyczny charakter może przyczynić się do dalszej niekorzystnej zmiany w postrzeganiu naszego kraju, który w minionych latach był uważany za przykład pozytywnych przeobrażeń w wielu dziedzinach życia. Otóż Komisja expressis verbis oceniła, iż dokonujące się osłabianie efektywności funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego podważa demokrację oraz rządy prawa. Za rzecz bez precedensu oceniła zapowiedź polskiej premier nie opublikowania orzeczenia Trybunału. Całą atmosferę niewątpliwie dodatkowo psuje lekceważące odnoszenie się do opinii Komisji Weneckiej kilku członków rządu, w tym ministra sprawiedliwości i szefa dyplomacji.

 

  1. W związku z powyższym Sojusz Lewicy Demokratycznej  apeluje:
  • do Prezes Rady Ministrów o pilne opublikowanie  wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca  2016 r., uznającego ustawę z 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o TK, za niezgodną z Konstytucją, a także o sprawienie, aby członkowie jej rządu nie podważali publicznie zapisów ustawy zasadniczej,
  • do władz Rzeczypospolitej o dostosowanie się do opinii Komisji Weneckiej przyjętej na  106 sesji plenarnej z 11 marca 2016 r. „o poprawkach do ustawy z 25 czerwca 2015 r. oTrybunale Konstytucyjnym w Polsce”,
  • do Prezydenta RP o przyjęcie przysięgi od trzech sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych  zgodnie z prawem z 8 października 2015 r.

Tylko łączne spełnienie tych warunków umożliwi zażegnanie istniejącego kryzysu oraz zapobiegnie pogarszaniu się opinii o Polsce na arenie międzynarodowej. Przywróci postrzeganie Polski jako stabilnego, przestrzegającego zasady i standardy prawne, demokratycznego państwa. W przeciwnym razie trwanie kryzysu konstytucyjnego może zaszkodzić naszym interesom politycznym oraz ekonomicznym. Rządzący powinni przy tym pamętać, iż zawsze ponoszą największą odpowiedzialność za stan i wizerunek państwa.

 

W imieniu Zespołu Programowego SLD ds. prawno-ustrojowych:

Prof. dr hab. Tadeusz Iwiński

Członek Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (1993-1997)

Członek i wiceprzewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (1992-2015)

 

Warszawa 12 III 2016 r.



Komentarze

Wydarzenia

Strony
wojewódzkie
SLD

Wybierz na mapie województwo, aby przejść dalej.